Mae bron unrhyw un yn gallu dod yn gynghorydd ac mae’n bwysig iawn bod amrediad o wahanol bobl yn cael eu hethol i gynrychioli gwahanol gymunedau.

Mae ar lywodraeth leol angen mwy o gynghorwyr sydd o dan 40 oed, menywod, pobl anabl, LGBTQ+ a Du neu Asiaidd ac o ystod o gredoau, diwylliannau ac amgylchiadau personol. Yn fyr, mwy o gynghorwyr sydd mor amrywiol â’r cymunedau maen nhw’n eu cynrychioli. Gall cynghorwyr fod yn gweithio’n rhan-amser neu’n amser llawn, yn ddi-waith neu mewn addysg.      

Gallwch chi sefyll i'ch ethol yn ymgeisydd annibynnol neu'n ymgeisydd grŵp/plaid wleidyddol. Os ydych chi’n aelod o blaid neu’n bwriadu ymuno neu sefyll fel aelod o blaid wleidyddol bydd ei hasiantau yn gweithio ar eich rhan. Os ydych chi’n sefyll fel aelod annibynnol, bydd angen i chi ofyn am gyngor gan asiantau gwahanol.

Y prif bleidiau gwleidyddol yw:

Plaid Brexit (Saesneg yn unig) https://www.thebrexitparty.org

Plaid Cymru https://www.plaid.cymru

UKIP (Saesneg yn unig) https://www.ukip.org/

Plaid Werdd Cymru https://wales.greenparty.org.uk

Ceidwadwyr Cymru (Saesneg yn unig) www.welshconservatives.com

Llafur Cymru (Saesneg yn unig) www.welshlabour.wales

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru www.demrhyddcymru.cymru/

Os oes eisiau mwy o wybodaeth arnoch am rôl cynghorydd annibynnol, mae gan y Gymdeithas Llywodraeth Leol grŵp (Saesneg yn unig) ar gyfer cynghorwyr annibynnol.

Mae rhestr lawn o bleidiau gwleidyddol cofrestredig ar gael gan y Comisiwn Etholiadol. Maen nhw hefyd yn darparu’r holl wybodaeth sydd ei hangen arnoch ynghylch sefyll mewn etholiad megis:

  • ymgyrchu
  • derbyn rhoddion
  • gwario arian
  • eich hawliau fel ymgeisydd, gan gynnwys mynediad i drafodion etholiadol
  • adrodd ar ôl yr etholiad.

Os ydych chi’n cefnogi plaid wleidyddol, maent yn chwilio nawr am bobl sydd â diddordeb mewn cynrychioli eu plaid. Peidiwch â phoeni os nad ydych chi’n aelod o blaid yn barod, gallwch ymuno’n hawdd. Mae rhai pleidiau yn ei gwneud yn ofynnol i chi fod wedi bod yn aelod am gyfnod penodedig cyn i chi fod yn gymwys i fod yn ymgeisydd.  

Os ydych chi wedi cael eich dethol gan blaid fel ymgeisydd neu os ydych chi’n sefyll fel ymgeisydd annibynnol, mae’n rhaid i chi wneud yn siŵr eich bod yn cael eich ‘enwebu’ yn swyddogol. Mae hyn yn golygu llenwi papur enwebu y mae’n rhaid iddo gael ei lofnodi gan o leiaf 10 etholwr cofrestredig y ward etholiadol lle rydych chi’n dymuno sefyll. Mae’r papurau hyn ar gael o adran gwasanaethau etholiadol eich cyngor lleol. Mae’n rhaid hefyd i chi roi eich cydsyniad yn ysgrifenedig i gael eich enwebu.

Os ydych chi’n ymgeisydd dros blaid wleidyddol gofrestredig, mae’n rhaid i chi gyflwyno tystysgrif gan swyddog enwebu’r blaid, sy'n eich awdurdodi chi ynghyd â’ch defnydd o ddisgrifiad ac emblem y blaid. Os ydych chi’n sefyll yn annibynnol, dim ond fel ymgeisydd ‘annibynnol’ y gallwch ddisgrifio'ch hun neu fel arall peidio â rhoi unrhyw ddisgrifiad o gwbl.

Os oes gennych chi ddiddordeb mewn sefyll i'ch ethol yn etholiadau 2022, bydd angen i chi ddechrau paratoi nawr!

Datblygwyd y wefan gan Data Cymru, sydd hefyd yn ei gynnal, ar ran Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru

© 2020 Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC)